EISTEDDFOD ENTRIES 2018 - Welsh Prose - Post Beginner

Taswn i’n byw yn y gorffennol gan Y Pethau Bychain

Taswn i’n gallu byw yn y gorffennol am sbel byddai’n dewis byw gyda theulu fy mam yn yr ugeiniau. Siaradodd hi lawer am ei bywyd pan oedd hi’n blentyn a hoffwn i weld i mi fy hun.

Roedd gyda hi naw o frodyr a chwiorydd ac roedden nhw’n byw mewn tŷ teras yng ngogledd Llundain. Oedd rhaid y tŷ wedi bod yn swnllyd iawn ac yn brysur iawn gyda’i thad a’r plant henach yn rhuthro i’r gwaith, y plant bach yn paratoi i fynd i’r ysgol tra bod y babanod yn chwarae yn y gegin.

Roedd tad fy mam yn weithgar ac yn llym. Nid oedd yn caniatáu i fechgyn ymweld â’r tŷ ond, yn ôl fy mam, roedd y chwiorydd yn ysbrydol ac roedden nhw’n llwyddo i gyfarfod eu cariadon rhywsut.

Roedd mam fy mam yn Wyddelig. Dechreuodd hi gweithio fel morwyn pan roedd hi’n naw oed ac roedd ei bywyd hi yn galed iawn. Hoffwn i sgwrsio gyda hi a chael cyfle i glywed ei hanes. Sa i’n gallu dychmygu mynd i fyw mewn tŷ dieithr fel plant. Oedd ofn gyda hi neu roedd hi’n hapus achos roedd hi’n gweithio gyda phlant arall? Pa mor aml welodd hi ei theulu? dw i wedi clywed mai oedd hi’n fenyw garedig iawn ond ddim siaradus.

Pam o’n i’n nabod hi, roedd fy mam yn siarad gydag acen BBC ond dw i’n gwybod oedd hi’n siarad fel cocni go iawn pan roedd hi’n iau. Hoffwn i glywyd y teulu cyfan yn sgwrs o gwmpas y bwrdd. Dw i’n dychmygu roedd llawer o hwyl a llawer o chwerthin pan roedden nhw i gilydd.

Roedd fy mam yn blentyn yn ystod y Dirwasgiad Mawr. Tybed sut ymdopodd y teulu. Dw i’n gwybod a oedd pawb yn gweithio cyn gynted â phosib. Gobeithio, doedden nhw llwyddo i gadw eu swyddi er mwyn bwydo’r teulu. Byddai o ddiddordeb i mi eistedd gyda’r teulu a chlywed eu storïau am eu bywyd yn y gwaith.

Byddai’n fendigedig gallu pasio ymlaen i fy mhlant y storïau byddwn i’n clywed yn ystod fy nhaith i’r ugeiniau.